|
علياكبر دهخدا ـ داستاننويس، شاعر، طنزپرداز، روزنامهنگار و مبارز سياسي ـ كه نامش در تاريخ يكصد ساله ايران جايگاه ويژهاي دارد، در سال 1258 هجري شمسي در محلهي سنگلج به دنيا آمد. در سال 1271 مطالعه و آموزش صرف و نحو عربي و اصول و فقه اسلامي را آغاز كرد. يك سال بعد به تحصيل در مدرسه علوم اسلامي مشغول شد و در سال 1280 به عنوان دستيار محمدحسين فروغي به تدريس ادبيات فارسي در مدرسه علوم سياسي پرداخت.
دهخدا در سال 1282 براي مأموريت از طرف سفارت ايران، به وين، رم، بخارست و پاريس سفر كرد و دو سال بعد به ايران بازگشت. در سال 1285 در امور راهداري و راه شوسه در خراسان به كار مشغول شد و در عين حال به فعاليتهاي سياسي علاقهمند بود.
مجله معروف «صوراسرافيل» را در سال 1286 منتشر كرد تا اينكه يك سال بعد و پس از انتشار 32 شماره، مجله بسته شد. بسياري از انقلابيون و مشروطهخواهان، محاكمه، تبعيد و يا اعدا م شدند.ميرزا جهانگيرخان شيرازي در باغ شاه كشته شد و دهخدا به سوييس گريخت و آنجا هم چند شمارهاي از مجله را منتشر كرد.
او شعر معروف «ياد آر ز شمع مرده ياد آر» را شبي، پس از بهخواب ديدن جهانگيرخان سرود.
دهخدا همزمان با آغاز جنگ جهاني اول مخفيانه به ايران بازگشت و تا پايان جنگ نزد خوانين چهارمحال و بختياري ماند. آنجا با استفاده از كتابخانه خطي و سنگي يكي از خوانين، كار تأليف و گردآوري «امثال و حكم» و «لغتنامه» را شروع كرد.
در سال 1334 حاشيهاي بر ديوان ناصرخسرو نوشت و دو سال بعد هم حاشيهاي بر ديوان حافظ.
دهخدا در فاصله سالهاي 1308 تا 1311 چهار جلد «امثال و حكم» را ازسوي وزارت فرهنگ وقت به چاپ رسانيد و اولين جلد لغتنامهاش نيز در سال 1318 منتشر شد. در سال 1320 از مدرسه عالي حقوق و علوم سياسي بازنشسته شد.
اين مبارز سياسي همچنين از مسؤولان كنگره نويسندگان، متشكل از چهرههايي چون صادق هدايت، نوشين، پرويز ناتل خانلري، علياصغر حكمت، كشاورز، نيما يوشيج، پرتو علوي و احسان طبري بود.
در سال 1329 حاشيهاي بر كتاب معروف «لغت فرس» اسدي توسي نوشت و در سال 1332 وقتي راديو لندن از او درخواست مصاحبهاي داشت، پاسخش اين بود كه: «من كارهاي نيستم، با جوانها گفتوگو كنيد».
اين چهره درخشان فرهنگ و ادبيات ايران در جريان كودتاي 28 مرداد و بهخاطر دوستي با مصدق مورد بازجويي قرار ميگيرد. بازجوييها از او در دادستاني ارتش تا نيمهشب ادامه مييابد، تا اينكه او را در سرما و در خيابان رها ميكنند. دهخدا بعد از اين واقعه با ابتلا به سينهپهلوي شديد، سرانجام در هفتم اسفندماه سال 1334 زندگي را بدرود ميگويد.
او در واپسين روزهاي عمرش، نامهاي به رييس مجلس شورا مينويسد و حقالتأليف لغتنامهاش را به ملت ايران ميبخشد.
معروف است كه دهخدا بر اثر نوعي سرخوردگي ناشي از فضاي سياسي و اجتماعي وقت، به لغتنامهنويسي (حدود 30 سال) در زيرزمين منزلش روي آرود و بدين ترتيب، ادبيات معاصر ايران از خلاقيتآفريني يكي از داستاننويسان خوشقريحهاش محروم ماند.
ازجمله آثار ماندگار دهخدا تدوين لغتنامه بود؛ كاري كه همچنان منشأ تدوين و تاليف سرفصل بسياري از فرهنگنامهها در دوره بعد از دهخدا شد.
+ نوشته شده در یکشنبه هفتم اسفند 1384ساعت 13:1 توسط زهرا.ح
|
|
درباره وبلاگ  ميگويند طوبي نام درختي است در بهشت، اما علت نامگذاري اين وبلاگ به اين نام؛ احترام به نام مادر عزيزم و تقديم وبلاگم به ايشان به خاطر تمام محبتها و مهربانيهايش است. در واقع به دليل دوري از پدر و مادر عزيزم خواستم هر روز با باز كردن وبلاگ مدتي را با خاطره آنها و احساس حضورشان در تمام مراحل زندگيام به سر ببرم.
|
